Burgemeesters, stop met burgers schrik aan te jagen

http://www.demorgen.be/buitenland/burgemeesters-stop-met-burgers-schrik-aan-te-jagen-b454b3fa/

‘Spreidingsplan’, wat een vreselijk woord, toch? Het komt steeds met een negatieve nasmaak. Zo’n plan betekent tegenwoordig namelijk dat er iemand een hoop miserie binnenkrijgt. Of het nu met betrekking tot de nachtvluchten, de bouw van nieuwe gevangenissen of de asielcrisis is. Steeds impliceert ‘het plan’ een opgelegde verplichting en steeds komt de onvermijdelijke vraag: waarom hier? Waarom wij en zij niet? Toch niet in onze achtertuin? Not In My Backyard (NIMBY)!

642x999_62103474Hét spreidingsplan van de voorbije weken en maanden is uiteraard dat van de verplichte opvang van de vluchtelingen. De federale overheid legt de steden en gemeenten een getal aan vluchtelingen op. Wanneer het verdict valt en de ‘hogere’ overheid het aantal bepaalt, is het hek van de dam. Veel burgemeesters zijn er dan als de kippen bij om de mening van ‘hun’ burgers te vertolken in de media. “Toch niet in onze gemeente? Waarom niet hiernaast? Wij kunnen en willen dat niet. Wij doen al genoeg.”

Deze burgemeesters vrezen immers een NIMBY-effect bij hun inwoners en zien het als hun plicht om dit proactief te counteren door in hun plaats te communiceren. Uiteraard zijn burgemeesters oprecht bezorgd om de impact van deze ‘vreemdelingen’ op hun grondgebied en haar sociaal weefsel. En uiteraard zien ze een aantal hindernissen opduiken. Maar om dan vooraf, zonder overleg en nuance de spreekbuis denken te zijn, is mijns inziens veel te kort door de bocht. Het NIMBY-effect voorkom je net door je burgers te betrekken, niet door hen vooraf schrik aan te jagen.

Het is niet verstandig om over de hoofden van de bewoners te zeggen: het kan niet, het mag niet, zeker niet hier. Waarom niet aan de mensen van een gemeente vertellen en duiden: deze mensen zijn op de vlucht wegens een ongeziene crisis in hun land. Begrijpt iedereen wat er daar allemaal aan de hand is? Hoe zouden wij zelf reageren? Zouden we er geen aantal van hen helpen? Wie moet het anders doen? Zo ja, hoe pakken we het aan? Kunnen we dit samen? Het zou me niks verwonderen dat de vraag plots verschuift van: toch niet bij ons? Naar: hoe kunnen we helpen? Het zou me zelfs niet verbazen dat de aantallen een pak hoger zouden liggen dan deze die nu opgelegd worden.

Burgemeesters van alle pluimage reageren op dezelfde manier: Brugge, Geraardsbergen, Mesen, Meulebeke, Koksijde, Scherpenheuvel-Zichem,… de voorbeelden zijn legio. Een vinger wijzen naar een politieke kleur is de realiteit dus oneer aandoen. Toch durf ik hier een oproep te richten aan de liberale excellenties onder hen. Want liberalen zijn van oudsher fan van directe inspraak, vooruitgangsoptimisme zit in hun DNA en zij gaan er niet van uit dat alles boven de hoofden van de burgers moet beslist worden. Bovendien zijn zij best geplaatst om – naast de moeilijkheden – ook de opportuniteiten van migratie te herkennen.

Was België niet een van de landen die volgens het ‘Ageing Report’ van de Europese Commissie hun vergrijzingsuitgaven het sterkste zagen stijgen? Was het grootste vraagstuk van onze sociale zekerheid tot voor kort niet: hoe gaan we met een steeds kleiner wordende, werkende bevolking een steeds groter en gezonder wordende, pensioengerechtigd deel onderhouden? Hoe we langer konden werken? Waren we niet op zoek naar jonge mensen die hier willen komen leven en werken en de beroepen willen invullen waar wij geen volk meer voor vinden? Waren dat niet de grote vraagstukken vóór de asielcrisis alle media beheerste?

Dit genuanceerd discours is enkel mogelijk als we migranten niet meer gaan zien als iets dat ons in de nek wordt gedraaid. Meer nog, een recente studie van de universiteit van Zürich, bewijst juist dat empathie zowaar besmettelijk is. Eens je openstaat voor ‘deze nieuwkomers’ kun je je ermee vereenzelvigen en ze als gelijken beschouwen. Wel, creëer als stad en als burgemeester een sfeer van (mogelijke) empathie, begrip, nuance én inspraak. Verziek het debat – van in het begin – niet met onheilsberichten. Probeer te modereren in plaats van te verdelen.

Het organiseren van zo’n duidingsmoment is een kolfje naar de hand van onze blauwe burgemeesters. Een échte liberale burgervader loopt immers voorop en toont de weg.